اصلى نوشته شده هم‌اكنون موجود است كه شامل بيست حديث در اين موضوع مىباشد . او تأليفات ديگرى مرتبط با مسأله غيبت با نام‌هاى كتاب القائم عليه السّلام و كتاب الملاحم داشته كه بىترديد در آن‌ها رواياتى در اين موضوع نقل كرده بود . « 1 » 4 . الف ) زمينه‌هاى آمادگى جامعهء شيعه در مواجهه با غيبت باتوجه به شواهد مذكور مىتوان گفت كه شيعيان با مسألهء غيبت ناآشنا نبودند و بلكه گروه‌هايى از خواص شيعه و عالمانشان آن را باور داشته و در انتظار وقوعش بودند و اين‌همه در اثر اقداماتى پديد آمده بود كه امامان عليهم السّلام در جهت زمينه‌سازى در جامعهء شيعه و ايجاد آگاهى لازم در شيعيان براى درك دوران غيبت ، با تحمل كمترين صدمات و برخورد با مشكلات كمتر صورت داده بودند . اين امر افزون بر تذكر و هشدار زبانى به شيعيان در خصوص وقوع چنين رويدادى ، و بازگو كردن اوضاع و مشكلات آن دوران و چگونگى برخورد و مقابله با آن‌ها ، تحت شرايط و موقعيت‌هايى كه به‌طور ناخواسته در اوضاع سياسى و اجتماعى جامعه پديد مىآمد ، جنبهء عملى نيز پيدا مىكرد و امامان عليهم السّلام با اقدامات اجرايى و رفتارهاى متناسب با وضعيت پيش‌آمده ، عملا به فراهم ساختن بسترهاى لازم و آمادگى كافى در شيعيان ، چه در بعد فكرى و چه در بعد عملى ، براى روبرو شدن با دوران جديدى كه در آن از حضور مستقيم امام معصوم محروم بودند ، دست مىزدند . بديهى است كه شرايط لازم براى ورود جامعه شيعه به اين مرحله جديد از حيات خود ، دوران غيبت ، بدون مواجه شدن با مشكلات و پيامدهاى دشوارى كه غيبت امام به دنبال داشت ، چيزى نبود كه به يك‌باره فراهم آيد ، بلكه نيازمند گذر از مرحلهء حد واسطى بود كه اين شرايط و آمادگى لازم را پديد آورد و اين مرحله ميانى به‌گونه‌اى ناخواسته در موضع‌گيرىهاى خصمانه و

--> ( 1 ) . نجاشى ، همان ، ص 307 .